Jaguar XJ 12 - brytyjski okręt flagowy

Niedziela, 10 lutego 2013 (20:00)
Ten artykuł możesz przeczytać również w wersji mobilnej »

W "Motorze" nr 32 z 6 sierpnia 1972 roku - prezentacja Jaguara XJ 12.

Zdjęcie

Długość wozu wynosi 4815 mm, szerokość 1770 mm, zaś wysokość 1345 mm. Rozstaw osi ma wartość 3765 mm. /Jaguar
Długość wozu wynosi 4815 mm, szerokość 1770 mm, zaś wysokość 1345 mm. Rozstaw osi ma wartość 3765 mm.
/Jaguar

Ostatnia seryjna limuzyna z 12-cylindrowym silnikiem, oczywiście w układzie widlastym, wytwarzana była kilkanaście lat temu. Od tej pory stosowane były w takich "okrętach flagowych" co najwyżej silniki V8. Zalety jednostki V12 w porównaniu z układem 8-cylindrowym są bowiem znikome. Równomierność pracy silnika o 8 cylindrach jest już wystarczająco duża, aby zaspokoić nawet żądania koneserów. Tymczasem silnik 12-cylindrowy, poza minimalną różnicą w charakterze pracy, ma jedną kolosalną wadę - kosztuje, średnio biorąc, prawie półtora raza więcej niż silnik 8-cylindrowy.

Dlaczegóż więc Jaguar wprowadził właśnie taki silnik w swym nowym modelu XJ 12? Odpowiedź jest dość złożona. Po pierwsze dlatego że... taki silnik już wytwórnia miała. Opracowano go kilkanaście lat temu z przeznaczeniem do imprez sportowych, ale później, gdy zdecydowano się nie brać udziału w wyścigach, nie bardzo było wiadomo co z tą jednostką napędową zrobić. Wprawdzie silnik w swej wersji wyczynowej miał 4 wałki rozrządcze, po 2 na każdy rząd cylindrów (co wytwarzanie silnika oczywiście jeszcze bardziej podrażało), ale z tym poradzono sobie już łatwo. Po prostu zmieniono głowice, wprowadzając tylko jeden wałek w każdej z nich. Tak przekonstruowany silnik, wykonany w większości z lekkich stopów, można było już zastosować do samochodu osobowego o zwartej jak na wóz tej klasy budowie, bez obawy nadmiernego przeciążenia osi przedniej.

Reklama

Zdjęcie

Silnik ma średnicę cylindrów 90 mm i skok 70 mm, co daje pojemność 5343 ccm, przy stopniu sprężania 9, moc wynosi 265 KM przy 5850 obr./min. /Jaguar
Silnik ma średnicę cylindrów 90 mm i skok 70 mm, co daje pojemność 5343 ccm, przy stopniu sprężania 9, moc wynosi 265 KM przy 5850 obr./min.
/Jaguar

Nowy czy nie?

Jaguar XJ 12 nie jest w zasadzie samochodem nowym, znajduje się bowiem w produkcji już od kilku lat jako tzw. XJ 6, w którym rolę jednostki napędowej pełni produkowany od 25 lat silnik 6-cylindrowy o dwóch wałkach rozrządczych. Tym niemniej przy opracowywaniu samochodu XJ 6 brano pod uwagę perspektywiczny rozwój i konstruowano wóz tak, aby w przyszłości można było włożyć do niego bez większych kłopotów silnik 12-cylindrowy. To właśnie miało miejsce w ostatnich tygodniach.

Już samochód XJ 8 uchodził za wzór wszelkich cnót w dziedzinie trzymania się drogi, możliwie maksymalnego komfortu jazdy, cichego przecinania powietrza przez dość korzystne pod względem aerodynamicznym nadwozie itd. XJ 12 Jest wozem równie doskonałym a przyspieszenia i szybkość maksymalna sq znacznie większe. Moc silnika XJ 6 wynosi bowiem zaledwie 220 KM, natomiast jednostka 12-cylindrowa dysponuje mocą 265 KM. Wzrost masy jest stosunkowo niewielki, nie przekracza bowiem 70 kg.

Zdjęcie

Przednie hamulce mają wentylowane tarcze hamulcowe, co obniża ich temperaturę o przeszło 100 stopni w porównaniu z rozwiązaniem bez promieniowych kanałów wentylacyjnych. /Jaguar
Przednie hamulce mają wentylowane tarcze hamulcowe, co obniża ich temperaturę o przeszło 100 stopni w porównaniu z rozwiązaniem bez promieniowych kanałów wentylacyjnych.
/Jaguar

Interesujące są zmiany, jakie trzeba było poczynić pod maską, aby zmieścić tam jednostkę V12. Ilość miejsca była, jak już powiedzieliśmy, zarezerwowana właściwie. Jednakże dzisiejszy wielocylindrowy silnik, przeznaczony do pracy w najróżnorodniejszym klimacie, a w dodatku wyposażony w urządzenia do recyrkulacji spalin, nagrzewa się do bardzo wysokich temperatur. Szczególnie dotyczy to kolektorów wydechowych. Mogą one pracować nawet w kolorze wiśniowego żaru! Tymczasem styliści nie pozwalają na jakiekolwiek otwory wentylacyjne w masce komory silnikowej, gdyż jakoby psułoby to efekt wizualny. Tak więc silnik musiał otrzymać dodatkową chłodnicę oleju, umieszczoną pod chłodnicą wodną. Ta ostatnia ma przepływ poprzeczny, gdyż jest zbyt niska na rozwiązanie klasyczne, o układzie pionowym. Za chłodnicą znajduje się 12-łopatkowy wentylator napędzany paskiem od wału korbowego, ale poprzez sprzęgło poślizgowe, ograniczające obroty wentylatora do 1750 obr./min. W niektórych warunkach wentylator ten okazać się może za slłby. Dlatego właśnie przewidziano drugi, czterołopatkowy, napędzany silnikiem elektrycznym i włączany w momentach krytycznych.

Zdjęcie

Wnętrze komory silnikowej. Oba rzędy po 6 cylindrów każdy rozchylone są pod kątem 60°. Zasilanie z czterech gaźników. /Jaguar
Wnętrze komory silnikowej. Oba rzędy po 6 cylindrów każdy rozchylone są pod kątem 60°. Zasilanie z czterech gaźników.
/Jaguar

Chłodzony... akumulator!

Paliwo w komorach pływakowych 4 gaźników SU z pewnością gotowałoby się jak woda na kuchence, gdyby pozostawić je własnemu losowi. Przewidziano więc układ recyrkulacyjny. Pompy elektryczne stale przepompowywują paliwo ze zbiornika do komór pływakowych i z powrotem do zbiornika. Odpowiednie zawory zapewniają stałe napełnianie komór stosunkowo chłodnym paliwem, przepływającym w układzie z taką szybkością, aby nie zachodziło niebezpieczeństwo tworzenia się korków powietrznych.

A teraz coś bardzo interesującego! Chłodzony jest nawet akumulator! Ma on obudowę z blachy stalowej i mały wentylatorek elektryczny zasysający powietrze długą rurą z wlotu powietrza na przodzie wozu. Inaczej elektrolitu starczyłoby na kilka godzin.

Zdjęcie

Jaguar XJ 12 (1972) /Jaguar
Jaguar XJ 12 (1972)
/Jaguar

Szybkość maksymalna nowego samochodu podawana jest na 225 km/godz. Z tą aerodynamiką nie jest więc najlepiej. Citroen SM, samochód lżejszy o 200 kg i równie duży, osiąga tę szybkość za pomocą silnika o mocy o 100 KM mniejszej.

Przyspieszenia nowego wozu również nie są tak wielkie jak można byłoby się spodziewać. Część odpowiedzialności za to ponosi przekładnia automatyczna o niezbyt dobrze dobranych punktach zmian. Oczywiście ograniczenie przyspieszeń wynika również i z dużej masy wozu - 1737 kg w stanie gotowym do jazdy. 

Ł. K., "Motor" 32/1972

Artykuł pochodzi z kategorii: "Motor" z przeszłości

Motor

Zobacz również